تالار قهوه خانه
تالار سرپوشيدة قهوه خانه به شكل «ال» است كه يك بازوي آن باريكتر از بازوي ديگر است. بازوي باريك در ابتداي تالار قرار گرفته و پيشخوان قهوه خانه در ميان آن ساخته شده است. اين پيشخوان فضا را از طول به دو بخش شمالي و جنوبي و جدا از هم تقسيم ميكند.
بخش شماليي پيشخوان راهروي ورودي و ارتباطي قهوه خانه است. در سينة كاه گلي ديوار شماليي راهرو دو جام آينه با قاب بندي كاشي سبز و لاجوردي كار گذاشته شده است. پاي ديوار و در پائين قابهاي آينه، سكو بندي آجري، و بالاي قابها و در زير سقف رف بندي گچي است.
جا كفشيهائي با دهانة قوسي در زير سكوها در آورده شده است. ديوارهاي بدنه و رويه سكوها و هزارة بالاي آنها پوششي از كاشي سفيد دارد. آينههاي راهرو، نه تنها فضاي ورودي قهوه خانه را روشن ميكند، بلكه آن را بزرگتر نيز مينمايد.
سمت جنوبيي پيشخوان بخش خدماتي قهوه خانه است. در اين بخش تمام دم و دستگاه قهوه خانه، از اسباب سماور و چاي گرفته تا كوره و اجاق و دودكش و كته زغال و تخت و دخلدان قهوه خانه جاسازي شده و سامان يافته است. پيشخوان با تيغههاي آجري در طول راهرو برآمده است. تنة ديوارة پيشخوان در نماي راهرو با آجر قاب بندي شده و درون قابهاي رديف پائين با كاشيهاي لاجوردي و درون قابهاي رديف بالا با كاه گل پوشانيده شده است. در فضاي زير پيشخوان، كته يا انبارهائي براي گذاشتن اسباب و وسايل قهوه خانه درست شده كه دهانة آن به سوي جنوب و بخش خدمات است. كوره و اجاق و كته و جاي ظرفشوئي هم در پاي ديوار جنوبيي بخش خدمات بنا گرديده است. هزارة (= ازاره) ديوار ضلع جنوبيي اين بخش، و روي پيشخوان را كاشيهاي سفيد پوشانده است. حد فاصل كاشيهاي هزاره و گچكاري ديوارها در تمام فضاي سرپوشيده با كاشيهائي به نام «جوك» به ضخامت 3 سانتي متر و به رنگ سفيد و سرمهاي، مزين و از هم متمايز گرديده است.
تالار اصلي پذيرائي، يا شاه نشين قهوه خانه در بازوي پهن و گشاد فضاي سرپوشيده قرار دارد. اين تالار در ضلع غربي از طريق دو دهانه با درها و پنجرههاي شيشهايي الوان و شمسه دار به فضاي باز يا حياط قهوه خانه راه ميِيابد و از آن نور ميگيرد. بر ديوارهاي ضلع جنوبي و شمالي و شرقيي تالار قابهائي كاه گلي با دورة گچي درآورده شده كه روي آنها تابلوهاي نقاشي و عكسهاي پهلوانان نصب است. دورادور ديوارها در زير سقف، طاقچههائي گچي براي چيدن اشياي تزئيني، و در كنج ديوار شمالي و چسبيده به ديوار شرقي درگاهي گچي با كف كاشي لاجوردي هست. اين درگاه با شمايل امير مؤمنان و چراغهاي پايه بلند بلوري شرابه دار آرايش يافته است. در پاي ديوار جنوبي و فضاي دو طرف و ميان دهانة درهاي غربي سكوهائي با جاكفشي ساخته شده است. حوضچهاي مستطيلي شكل و سنگي و پاشويهدار با پوشش كاشي آبي در ميان اين فضا، و جائي براي گذاشتن قليان يا گلدان در چهار كنج لبة حوضچه، و فوارهاي سنگي در ميان آن تعبيه شده است. |